میزگرد علمی «عقل و عقل گرایی در اندیشه شیعی»
33 بازدید
نحوه تهیه : فردی
محل انتشار : شیعه شناسی ) بهار 1384 - شماره 9 (22 صفحه - از 3 تا 24)
تعداد شرکت کننده : 0

عقل یکی از مفاهیم محوری در اندیشه شیعی است، گرچه «عقل» در تفکر شیعی معنایی فراتر از عقل تجربی دارد، اما عقل ـ یعنی قوه فاهمه و مدرکه بشری ـ غیر از حس و شهود از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است. عقل حجت شرعی و یکی از منابع استنباط احکام دینی است. بشر در مرحله دریافت و ادراک متون دینی به عقل نیاز دارد و قوام دین به عقل است. گرچه عقل نیز افراد را از وحی بی‌نیاز نمی‌کند. اصول اعتقاد مبتنی بر استدلال عقلی‌اند. حتی امور تعبدی دین نیز با عقل سلیم ناسازگاری ندارند. حکم قطعی عقل در همه زمینه‌ها مورد پذیرش بوده و قاعده ملازمه بین «عقل» و «شرع» از اصول معتبر شیعی است. «اجتهاد» به کارگیری توانایی‌های عقل در فهم از دین با استفاده از متون دینی است. اجتهاد صرف شنیدن یا خواندن گفته‌های شارع نیست، بلکه تدبری است که فروع را از اصول و لوازم را از ملزومات استخراج می‌کند. پس دسته‌ای از بایدها و نبایدها و ارزش‌ها را عقل به طور مستقل می‌فهمد و دسته‌ای از احکام با ابزار عقل از متون شرعی فهمیده می‌شود. البته احکامی هم هستند که عقل بدون شرع راهی برای فهم آن‌ها ندارد. اما این‌گونه احکام نیز منافی عقل و عدل نیستند و پشتوانه عقلی دارند. از جلوه‌های عقل‌گرایی تشیع، سنت قوی و مداوم فلسفی در حوزه‌های شیعی است که در کلام و عرفان نظری نیز تجلی یافته است. عقل‌گرایی به عنوان حلقه واسط، اندیشه شیعی را در عرصه‌ها و علوم گوناگون همساز نموده و یک نظام فکری منسجمی ایجاد کرده است.....

آدرس اینترنتی